Γύρω στα 11, τα παιδιά αρχίζουν να μπαίνουν στην εφηβεία. Έως 3-4 χρ., η ζωή τους δεν έχει μνήμες με τη μορφή που τις φανταζόμαστε, έχει όμως μία αίσθηση «γλυκιά ή πικρή» ανάλογα με τις εμπειρίες που έχουν βιώσει έως τότε.
Μετά τα 4 χρ. περίπου, αυτά που ζούμε καταγράφονται αλλά δεν ανακαλούνται συνειδητά παρά μόνο τυχαία και μόνο βραχυπρόθεσμα. Είναι μνήμες χωρίς ιδιαίτερο νόημα, χωρίς δυνατότητα συνδυασμού και συμπερασμάτων. Είναι γι’ αυτό που πολλές φορές οι γονείς λένε : «Έλα μωρέ, παιδί είναι δεν καταλαβαίνει!».
Στην πορεία όμως, η κριτική σκέψη ωριμάζει, εκεί γύρω στα 11, και ανακαλώντας μνήμες που έχουν καταγραφεί από τα 4 έως τα 11, σε συνδυασμό με τη «γεύση» που τους έχει μείνει για τις εμπειρίες πριν από τα 4, μπορούν να βγάλουν τα συμπεράσματά τους. Γι’ αυτό, πολλές φορές οι γονείς απορούν, πώς ξαφνικά το παιδί τους άλλαξε, έγινε επιθετικό κλπ, κλπ.
Δυστυχώς για εμάς τους ενήλικες, τα παιδιά μας μεγαλώνοντας μαζί μας, αφουγκράζονται τις αδυναμίες μας, γνωρίζουν τη δυναμική του οικογενειακού συστήματος και η γνώμη τους είναι καταπέλτης. Λένε αλήθειες που εμείς δεν τολμάμε ούτε καν να σκεφτούμε, πόσο μάλλον να ακούσουμε!
Η πορεία της ζωής του έφηβου είναι πολυτάραχη. Η προσπάθεια για ανεξαρτησία σηματοδοτεί την έναρξη της περιόδου αυτής ενώ λήγει με την εδραίωση μίας προσωπικής ταυτότητας και οικογενειακές σχέσεις βασισμένες στην ισότητα και τον αμοιβαίο σεβασμό.
Βασικός άξονας γι’ αυτήν τη διαδικασία είναι η αναβίωση και επαναδιαπραγμάτευση παλαιότερων τραυματικών εμπειριών κάτω από ευνοϊκότερες συνθήκες, έχοντας αποκτήσει πλέον πιο ώριμες δεξιότητες.
Σε αυτή τη φάση ο έφηβος είναι σωματικά πιο ώριμος και έτοιμος έστω και με βία να εκδικηθεί για τις παλιές απογοητεύσεις του. Ταυτόχρονα γεμίζει άγχος και προσπαθεί να αποφύγει τις συγκρούσεις με τους γονείς του αφού, από τη μια μεριά είναι αυτοί που συνέλαβαν στις απογοητεύσεις του, ενώ από την άλλη, τους αγαπάει πολύ. Γι’ αυτό, κλείνεται στον εαυτό του και απομακρύνεται συναισθηματικά, προσπαθώντας να τακτοποιήσει μέσα του το Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα (δηλ. με πολύ απλά λόγια, ένα πολύπλοκο μπέρδεμα σχετικά με τα όριά του ως προσωπικότητα).
Στην πορεία αντιλαμβάνεται πως είναι δυνατόν να προχωρήσει, να πάρει μία ισάξια ή και καλύτερη θέση στην οικογένεια, χωρίς εντάσεις, απλά με αλλαγή στάσης ζωής.
Εάν όλο αυτό δεν συμβεί και μέσω ενοχών μπλοκαριστεί, έχουμε παθολογικές καταστάσεις εσωτερικών συγκρούσεων, οι οποίες κρατούν δέσμιο το άτομο ως προς την ωρίμανσή του.
(βλ. άρθρο Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ)
(βλ. άρθρο Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ)
Νικολέττα Καμβά, Ψυχολόγος