Αδελφικές σχέσεις και ισορροπία στην οικογένεια

 

“Ο Δημήτρης είναι 3 ετών, μοναχοπαίδι και μέχρι τώρα απολαμβάνει εξ’ ολοκλήρου όλη την αγάπη και τα χάδια τόσο της μαμάς και του μπαμπά όσο και των υπόλοιπων συγγενών. Εδώ και καιρό παρατηρεί την κοιλίτσα της μαμάς του που είναι όλο και πιο φουσκωμένη, χωρίς όμως να δίνει ιδιαίτερη σημασία. Παρόλα αυτά ο παιδιάστικος τρόπος του να εξηγεί το γεγονός, σκεπτόμενος ότι η μητέρα του πάχυνε, πλέον, δεν επαρκεί. Λίγες μέρες αργότερα η μαμά επιστρέφει στο σπίτι μαζί με το μπαμπά και ένα μωράκι στην αγκαλιά λέγοντας στο Δημήτρη «κοίτα τι όμορφο αδερφάκι σου έφερα»!!

Ο Δημήτρης μόνο χαρούμενος δεν είναι.  Δεν θέλει το μωρό, το κοιτάει περίεργα, είναι θυμωμένος με τους γονείς του επειδή δεν τον ρώτησαν πριν το φέρουν στο σπίτι, εκφράζοντας το θυμό του άλλες φορές με φωνές και άλλες φορές με κλάματα”.

 

Αυτό συμβαίνει γιατί ο Δημήτρης της ιστορίας μας είχε μάθει να έχει τα πάντα, να είναι ο βασιλιάς μέσα στο σπίτι και τώρα καλείται  να διαχειριστεί ένα αναπάντεχο για εκείνον γεγονός, να μάθει να κάνει ησυχία, να  μην παιδιαρίζει, να μην ενοχλεί το νέο μέλος, να μάθει να μοιράζεται …

Όσο μεγαλώνει ο θυμός του μεγάλου παιδιού, μεταφέρεται από τους γονείς του προς τον αδερφό του. Είναι θυμωμένος μαζί του (με τον αδελφό του) επειδή εκείνο κερδίζει μερίδιο της προσοχής και της αγάπης των γονιών του, σκεπτόμενος ότι εκείνος δεν ήταν αρκετά καλός για τους γονείς του και γι’ αυτό το λόγο έκαναν και δεύτερο παιδί. Έτσι ο θυμός σιγά–σιγά μεταφέρεται σε ζήλια προς το αδερφάκι του (αναπτυξιακά η ζήλια ξεκινάει τον 15ο  μήνα).

 

 

Τρόποι εκδήλωσης της ζήλιας:

  • Επιθετικότητα (υγιέστερη μορφή έκφρασης η επίθεση προς το μωρό π.χ. ζητάει να το δώσουν ή να το διώξουν από το σπίτι)
  • Φαινόμενα παλινδρόμησης
  • Προσκόλληση στη μητέρα
  • Σχολική άρνηση

 

 

Από έρευνες φαίνεται ότι η θέση του κάθε παιδιού μέσα στην οικογένεια επηρεάζει τον τρόπο που αντιδρά. Οι τέσσερις βασικές ψυχολογικές θέσεις του παιδιού μέσα στο οικογενειακό σύστημα:

  • Το μεγαλύτερο παιδί, το οποίο έχει μάθει να ζει με όλη τη προσοχή της οικογένειας στραμμένη επάνω του. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, τα περισσότερα πρωτότοκα να έχουν μια έμφυτη αίσθηση αυτοπεποίθησης. Όμως, ο ερχομός του δεύτερου παιδιού εκθρονίζει το πρωτότοκο, το οποίο πρέπει πλέον να ανταγωνιστεί ένα άλλο παιδί για την προσοχή των γονέων. Κάποιες φορές , μάχεται για τη χαμένη θέση του με το να δείχνει συμμόρφωση στις επιθυμίες των γονιών του (σύνδρομο του “καλού παιδιού¨).
  • Τα μεσαία παιδιά, τα οποία χαρακτηρίζονται από έντονο αίσθημα αδικίας. Συχνά προβαίνουν σε συγκρίσεις μεταξύ εκείνων και των αδελφών τους. παραπονιούνται για τα ρούχα ή τα παιχνίδια που παίρνουν από τα μεγαλύτερα αδέρφια τους, λέγοντας ότι τα ίδια δεν αξίζουν παιχνίδια και ότι δεν τα αγαπάνε.
  • Το μικρότερο παιδί και ιδίως αν είναι αγόρι παραπονιέται ότι ο μεγαλύτερος αδελφός το περιπαίζει ή δεν του φέρεται όπως θα ήθελε. Από πολύ νωρίς το παιδί συνειδητοποιεί την θέση που έχει μέσα στην οικογένεια και τον ρόλο που καλείται να παίξει ο οποίος άλλοτε του ταιριάζει και άλλοτε όχι.
  • Το μοναχοπαίδι

 

Ο ρόλος των αδερφών είναι πολύ σημαντικός για την ένταξη του παιδιού στη  σχολική και κοινωνική ζωή. Τα παιδιά χωρίς αδέρφια  βρίσκονται συνήθως  σε μειονεκτικότερη  θέση, από τα παιδιά που έχουν αδέρφια , καθώς δεν έχουν ενταχθεί ήδη σε μία ομάδα παιχνιδιού πριν πάνε στο σχολείο.

Ο μεγάλος αδερφός λειτουργεί ως πρότυπο και κηδεμόνας του μικρού, ενώ ο μικρότερος παριστάνει τον μεγάλο για να νιώθει υπερήφανος για την σωματική του δύναμη. Ακόμα και οι αναπόφευκτοι καβγάδες ετοιμάζουν το έδαφος της μελλοντικής προσαρμογής του παιδιού. Ο αυριανός ενήλικας θα συναντήσει ανθρώπους  με τους οποίους θα χρειαστεί να διαπραγματευτεί και να μοιραστεί. Η οικογενειακή ζωή με τις ποικίλες εκφάνσεις της προετοιμάζει το παιδί ακόμα και να συγκρουσθεί με επιτυχία μαζί τους. Από τις συγκρούσεις με τα αδέρφια έχει να μάθει να ζυγίζει τις δυνάμεις του και να γνωρίζει ως ποιο σημείο αντέχει.

Οι γονείς πρέπει να θυμούνται ότι οι έντονες συγκρούσεις μεταξύ αδελφών συνήθως, όσο τα παιδιά μεγαλώνουν, υποχωρούν μόνες τους. Είναι προτιμότερο να αφήνουν τα παιδιά να διαχειρίζονται μόνα τους τις δυσκολίες και τα μικροπροβλήματα που προκύπτουν μεταξύ τους και να  επεμβαίνουν μόνο όταν υπάρχει μεγάλη ανάγκη.

Κλείνοντας και επανερχόμενοι στο παράδειγμα του Δημήτρη, απ’ όπου ξεκινήσαμε,  θα συμβουλεύαμε τους γονείς ότι :

α)Χρειάζεται να προηγηθεί για την γέννηση του νέου παιδιού μία μεγάλη περίοδος προετοιμασίας του νηπίου από τότε που διαισθανόταν ότι κάποιος άλλος ¨παίρνει¨ την θέση του.

β) Ο πατέρας θα παίξει ενεργό ρόλο στην φροντίδα και στις βόλτες του μεγαλύτερου παιδιού.

γ) Το νήπιο χρειάζεται να ασχολείται με την περιποίηση του μωρού, να παίζει μαζί του χωρίς άτυπα να λάβει και τον ρόλο ότι είναι ο κηδεμόνας του.

δ) Σε καμιά περίπτωση δεν τιμωρείται το νήπιο για την ανεπιθύμητη συμπεριφορά του προς το μωρό και φυσικά δεν θα σταλεί την πρώτη φορά στο νηπιαγωγείο για να απαλλαγεί η μητέρα και το βρέφος από τις δυσάρεστες συνέπειες της ζήλειας του.

Οπωσδήποτε:

ΑΠΟΦΕΥΓΟΥΜΕ ΣΥΓΚΡΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ!!!

 

                                                            Αλεξίου Βανέσσα

Ψυχολόγος